wózek boczny - sidecar - wozek boczny - motocykl z wózkiem z koszem - gespanne - side car - коляска мотоцикла
WÓZEK BOCZNY - SIDECAR - GESPANNE
Motocykl z wózkiem bocznym jest dosyć dziwnym tworem. Trzeba przyznać, że w wielce wdzięczny sposób łączy on wady motocykla z wadami samochodu. Mimo to wózki boczne miały, mają i mieć będą swoich zagorzałych zwolenników. Mimo wszystko mają one dużo większą ładowność niż zwykły motocykl i potrafią zabrać więcej pasażerów na swój pokład niż jakikolwiek inny motocykl. Jednak aby zaprzęg: motocykl-wózek boczny mógł poruszać się i zasłużyć na miano pojazdu kierowalnego niezbędne jest spełnienie pewnych geometrycznych uwarunkowań.
Istnieje kilka podstawowych parametrów, które decydują o możliwości prawidłowego, bezpiecznego poruszania się zaprzęgiem: motocykl-wózek boczny. Należą do nich: wyprzedzenie, zbieżność, pochylenie oraz rozstaw kół. Parametry te powinny być zgodne z zaleceniami producenta wózka jak również zaleca się ich kontrolę co 5000km. Pogorszenie kierowalności jest również pierwszą oznaką konieczności przeprowadzenia kontroli powyższych regulacji. Należy również pamiętać o częstszej zmianie oleju silnikowego. .
Wózek do motocykla nie wyposażony w hamulec koła uważany jest wg polskiego prawa za "lekki" i nie wymaga homologacji. Jeśli chodzi o przepisy, należy wspomnieć, że wózki boczne nie podlegają również rejestracji i nie wymaga się ich dodatkowego ubezpieczenia. Każdy, kto będzie chciał motocyklem z koszem jeździć w 3 osoby, zmuszony będzie do udania się na przegląd całym zestawem oraz do Wydziału Komunikacji w celu zmiany "ilości miejsc" w dowodzie rejestracyjnym.
Wyprzedzenie Wyprzedzenie (ang.wheel-lead) jest to odległość pomiędzy: osią koła wózka bocznego i osią koła tylnego motocykla. Im większe jest wyprzedzenie, tym mniejsze pochylanie wózka do przodu przy szybko pokonywanych zakrętach (w stronę wózka). Rośnie wtedy także opór toczenia stawiany przez koło wózka w czasie jazdy po łuku. W przypadku produkowanych współcześnie wózków bocznych parametr ten osiąga wartość od 200mm do 400mm.
Zbieżność Zbieżność (ang.toe-in) jest to kąt pomiędzy podłużnymi osiami przedniego koła i koła wózka bocznego zmierzony w płaszczyźnie, na której stoi motocykl. W praktyce koła te są właśnie zbieżne. Im większa jest zbieżność, tym większe jest zużycie opony wózka bocznego. Zbieżność ma decydujące znaczenie dla zachowania motocykla z wózkiem bocznym przy jeździe na wprost i pozytywnie wpływa na jego stateczność kierunkową. Parametr ten ma mniejsze znaczenie w nowoczesnych konstrukcjach, w których zastosowano małe i szerokie koła typu samochodowego. W tym przypadku zbieżność mierzona jest jako odstęp pomiędzy punktami przecięcia osi podłużnej koła wózka i prostą równoległą do osi motocykla i przechodzącą przez środek koła wózka. Wartości te mierzy się wzdłuż osi przedniego koła. W przypadku tego typu motocykli zbieżność osiąga wartość rzędu 5-35mm zależnie od konstrukcji (najczęściej ok.1,5o).
Pochylenie Pochylenie (ang.lean) jest określone przez kąt pomiędzy płaszczyzną pionową i osią koła wózka bocznego. Ma ona szczególne znaczenie dla prowadzenia motocykli "starszej daty" o wąskich kołach średnicy 18" i 19". Jego wartość wynosi wtedy około 3o. W przypadku nowoczesnych konstrukcji jeżdżących na np. 15" kołach, wartość pochylenia z reguły wynosi 0o.
Niestety, wśród producentów brakuje zgodności, co do jednolitej metody określania i mierzenia geometrii wózków bocznych. Na przykład jedna z metod polega na pomiarze zbieżności pomiędzy osiami kół wózka przedniego i przednim motocykla. Druga - dwa metry przed osią wózka bocznego (wg. starej normy DIN, dziś już bardzo rzadko spotykana). Trzecia przewiduje pomiar na wysokości najbardziej do przodu wysuniętego elementu motocykla. Praktyka wykazuje różnice do 1,5o w zależności od obranej metody pomiaru zbieżności.
Dniepr: zbieżność 25mm, wyprzedzenie 360mm, rozstaw kół 1200mm	Ural z zawieszeniem na wahaczu: zbieżność 10mm, wyprzedzenie 270mm, rozstaw kół 1190mm
Honda GL1000/1100 Gold Wing: zbieżność 1/4"-1", wyprzedzenie 8"-12", pochylenie 1/4" na wysokość 24"	Uniwersalny dla motocykla o rozstawie osi 1500mm: zbieżność 1,5o, wyprzedzenie 300mm, rozstaw kół 1100mm
Literatura: Świat Motocykli 6/1997,  Honda GL1000&1100 wyd.Clymer, strony www poświęcone wózkom bocznym
Warto tutaj zajrzeć (szczególnie coś dla wózków do MZ)
Strona jednego z producentów Polski producent wózków bocznych
Instrukcja montażu wózków Velorex (j.angielski, format pdf) Sprzęgnięcie Velorex'a 700 z motocykle (j.czeski, html)
Linki
Wózek boczny - renowacja, dostosowanie do motocykla itp Podręcznik użytkownika motocykla z wózkiem (koszem) bocznym - język angielski (format pdf)
Wózek boczny zamontowany wahliwie Flexit sidecar Flexinium Producenci (w porządku alfabetycznym) Forum (po niemiecku)   Kup nowy wózek Velorex - sklep

FORUM DIAGNOSTÓW - pomoc w problemach: badanie techniczne, rejestracja wózka bocznego

video: Jazda z wózkiem wahliwym
aktualizacja: 25 marca 2012	Powrót do strony głównej

Wybrane fragmenty z D.U dotyczące wózka bocznego (wg. Prawo o ruchu drogowym)

Dziennik Ustaw z 2003 r. Nr 32 poz. 262

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY1) z dnia 31 grudnia 2002 r.
w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z dnia 26 lutego 2003 r.)

Na podstawie art. 66 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602, z późn. zm.2)) zarządza się, co następuje:

Dział III

Warunki techniczne pojazdu samochodowego i przyczepy przeznaczonej do łączenia z tym pojazdem
...

Rozdział 3

Światła

...
4. Na wózku bocznym motocykla powinny być umieszczone światła:
1) pozycyjne przednie,
2) pozycyjne tylne,
3) odblaskowe tylne,
4) kierunkowskazów; przepis stosuje się do pojazdu wyprodukowanego po dniu 30 czerwca 1993 r.,odpowiadające warunkom określonym dla tych świateł; światła pozycyjne powinny się włączać i wyłączać równocześnie ze światłami pozycyjnymi motocykla.
5. Na wózku bocznym motocykla zabrania się umieszczania światła drogowego, światła mijania i światła przeciwmgłowego.
...

Rozdział 4

Hamulce

...
3. Motocykl powinien być wyposażony w dwa niezależne hamulce, z których jeden działa co najmniej na przednie koło (koła), a drugi - co najmniej na tylne koło (koła).
4. Motocykl z bocznym wózkiem powinien być wyposażony w hamulce wymienione w ust. 3, z tym że jeśli skuteczność hamowania spełnia wymagania określone w lp. 2 tabeli załącznika nr 7 do rozporządzenia, o której mowa w § 16 ust. 2, hamulec działający na koło wózka nie jest wymagany.

Dziennik Ustaw z 2005 r. Nr 162 poz. 1360

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY1) z dnia 28 lipca 2005 r.
w sprawie homologacji typu pojazdów samochodowych mających dwa lub trzy koła, niektórych pojazdów samochodowych mających cztery koła oraz motorowerów2)

ZAŁĄCZNIK Nr 1

DEFINICJE KATEGORII I TYPÓW POJAZDÓW DLA POTRZEB HOMOLOGACJI TYPU POJAZDU

1. Rozróżnia się następujące kategorie pojazdów:
1) motorowery, to jest pojazdy dwukołowe (kategoria L1e) lub pojazdy trójkołowe (kategoria L2e) o maksymalnej prędkości konstrukcyjnej nie większej niż 45 km/h i mające:
a) w przypadku pojazdu dwukołowego, silnik, którego:
– pojemność skokowa nie przekracza 50 cm3, w przypadku silnika ze spalaniem wewnętrznym, lub
– maksymalna moc znamionowa jest nie większa niż 4 kW, w przypadku silnika elektrycznego,
b) w przypadku pojazdu trójkołowego, silnik, którego:
– pojemność skokowa nie przekracza 50 cm3, w przypadku silnika z zapłonem iskrowym, lub
– maksymalna użyteczna moc wyjściowa nie przekracza 4 kW, w przypadku innych silników ze spalaniem wewnętrznym, lub
– maksymalna moc znamionowa jest nie większa niż 4 kW, w przypadku silnika elektrycznego;
2) motocykle, to jest pojazdy dwukołowe bez bocznego wózka (kategoria L3e) lub z bocznym wózkiem (kategoria L4e), wyposażone w silnik o pojemności skokowej większej niż 50 cm3, w przypadku silnika ze spalaniem wewnętrznym, lub o maksymalnej prędkości konstrukcyjnej większej niż 45 km/h;
3) motocykle trójkołowe, to jest pojazdy posiadające trzy koła umieszczone symetrycznie (kategoria L5e), wyposażone w silnik o pojemności skokowej większej niż 50 cm3, w przypadku silnika ze spalaniem wewnętrznym, lub o maksymalnej prędkości konstrukcyjnej większej niż 45 km/h.

(tekst jednolity Dz. U. z 2007r. Nr 137, poz. 968)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY1) z dnia 27 września 2003 r.
w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach

ZAŁĄCZNIK Nr 4(61)
Tabela nr 1 - Rodzaje i podrodzaje pojazdów

Lp. Rodzaj pojazdu Podrodzaj pojazdu Kategoria homologacyjna kod nazwa kod nazwa
1 2 3 4 5 6
1 01 motorower bez podziału L1e, L2e
2 02

motocykl

01 osobowy L3e, L4e, L5e

Jeśli brakuje danych to:

(Dz. U. z 2009r. Nr 155, poz. 1232)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY1) z dnia 18 września 2009 r.
w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach

1.1.1
Sporządzenie dokumentu identyfikacyjnego pojazdu (dotyczy badania, o którym mowa w art. 81 ust. 3 ustawy)

1. Oględziny, pomiary.

2. Porównanie danych technicznych pojazdu z wymaganiami technicznymi określonymi w rozporządzeniu o warunkach technicznych.

3. Ustalenie nieznanych lub nowych danych pojazdu (w przypadku, o którym mowa w art. 81 ust. 13 ustawy - opinia rzeczoznawcy). Uwaga: 1. Brak możliwości ustalenia co najmniej jednego parametru zawartego w załączniku nr 3 do rozporządzenia.

2. Niezgodność parametrów technicznych pojazdu z wymaganiami rozporządzenia o warunkach technicznych lub z obowiązującymi przepisami homologacyjnymi. W przypadku braku danych, postępuje się w szczegółowy sposób określony w dziale II załącznika nr 4 do rozporządzenia.

ZAŁĄCZNIK Nr 3 WZÓR DOKUMENTU IDENTYFIKACYJNEGO POJAZDU

Uwagi:
1........................................................ .
(nr i data opinii rzeczoznawcy samochodowego, jeżeli jej żądano)

Dział II
Szczegółowy sposób ustalania nieznanych lub nowych danych technicznych pojazdu podczas przeprowadzania badania technicznego pojazdu
§ 3. 3. W razie powstania trudności w ustaleniu parametrów pojazdu, badanie techniczne może być przeprowadzone po przedstawieniu opinii rzeczoznawcy samochodowego, o którym mowa w art. 79a ustawy, lub w szczególnych przypadkach - dodatkowo odpowiednio innej specjalności.